strzałka w prawoStart arrow Wystawy on-line arrow Stanisław Rembek i jego związki z Piotrkowem - genealogia 22-10-2019  
obrazek nagłówkowy
StartAktualnościHistoriaZasób archiwum Wystawy on-line

bip

logo 90 lat archiwum w piotrkowie
90 lat Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim

zasoby
Piotrków
Tomaszów

archiwa rodzinne

facebook

Inicjatywa Obywatel

Stanisław Rembek i jego związki z Piotrkowem - genealogia Drukuj E-mail
    Twórczość Stanisława Rembeka, jednego z najwybitniejszych polskich prozaików pierwszej połowy XX wieku, przez wiele lat figurowała na cenzorskim indeksie. Z tych względów powieściopisarz pozostawił po sobie stosunkowo niewielką spuściznę, zapewniającą mu jednakże  trwałe miejsce w literaturze. Dziełem życia Rembeka, które skazało go na zapomnienie i literacki niebyt w okresie Polski Ludowej, była wydana po raz pierwszy w roku 1937 książka traktująca o wojnie polsko-bolszewickiej  – W polu.
    Stanisław Rembek urodził się 6 lipca 1901 roku w Łodzi. Z wykształcenia był historykiem, absolwentem Uniwersytetu Warszawskiego; z zawodu nauczycielem w szkołach w Radomiu i Piotrkowie Trybunalskim. Można powiedzieć bez nadmiernego patosu, iż całe jego życie było związane z historią. W szczególności z tą historią, której sam doświadczył i której był aktywnym uczestnikiem.

 

       
Stanisław Rembek,
fot. wykonana w atelier
A. Koneckiego w Łęczycy,
SZB, sygn. 13.
 
Stanisław Rembek, Dom Literatów
w Pustych Łakach,
1971, SZB, sygn. 13.
       
Portret Stanisława Rembeka
autorstwa Bronisława Brylskiego,
SZB, sygn. 13.

    Lata 1919-1921 spędził w wojsku jako żołnierz frontowy podczas zmagań polsko-bolszewickich. Wojna, przedstawiona w przedwojennej publikacji Rembeka, to żywioł niszczycielski, pozbawiony malowniczości i patetyczności, to bezlitosny sprawdzian trwałości i szczerości relacji międzyludzkich. Wojna pochłania bohaterów Rembeka i gubi ich z natury. Jest ona pandemonium i ostatecznym imperatywem określającym nie tylko sens określonej bitwy, ale po prostu sens ludzkiej historii, niezbyt zresztą u autora obiecujący. Doświadczenia te Rembek ujął w postaci cyklu powieści batalistycznych. Pierwszą z nich była książka Nagan (1928), a temat ten dopełniły wydane dopiero w 1997 roku Dzienniki. Rok 1920 i okolice. Ale to właśnie W polu, zdaniem znawców literatury, stanowi arcydzieło prozy wojennej, uhonorowane w rok po wydaniu nagrodą Fundacji im. Franciszka Salezego Lewentala i nagrodą miasta Kalisza im. Adama Asnyka.

     
Dziadek pisarza,
Józefat Rembek
i jego rodzina,
APPT, AmP, sygn. U/1693.
      
Dziadek pisarza,
Józefat Rembek
i jego rodzina,
APPT, AmP, sygn. U/1693.
     
Dziadek pisarza,
Józefat Rembek
i jego rodzina,
APPT, AmP, sygn. U/1693.
      
Dziadek pisarza,
Józefat Rembek
i jego rodzina,
APPT, AmP, sygn. U/1693.
    
Dziadek pisarza,
Józefat Rembek
i jego rodzina,
APPT, AmP, sygn. U/1693.
      
Dziadek pisarza,
Józefat Rembek
i jego rodzina,
APPT, AmP, sygn. U/1693.
    
Dziadek pisarza,
Józefat Rembek
i jego rodzina,
APPT, AmP, sygn. U/1693.
      
Dziadek pisarza,
Józefat Rembek
i jego rodzina,
APPT, AmP, sygn. U/1693.
    
Rodzice i rodzeństwo pisarza.
      
Rodzice i rodzeństwo pisarza.
     
Rodzice i rodzeństwo pisarza.
      
Rodzice i rodzeństwo pisarza.

    Świetnie rozwijającą się karierę Rembeka przerwały wydarzenia polskiego Września 1939 roku. Okupację spędził on w Grodzisku Mazowieckim, opisując ówczesną codzienność - warunki życia, walkę o byt, przykłady ludzkich postaw i zbrodni popełnianych przez okupanta - w Dzienniku okupacyjnym. Jego walka nie ograniczyła się jedynie do pióra. Powieściopisarz uczestniczył w obronie Warszawy, współpracował z prasą konspiracyjną, wykładał na tajnych kompletach. Po wojnie zamieszkał w Piotrkowie i w Warszawie, parając się pracą literacką. W 1947 roku zdążył jeszcze napisać i wydać w prywatnej oficynie Kuthana powieść Wyrok na Franciszka Kłosa‚ dotykającą drażliwego problemu kolaboracji. Potem został „skazany” na lata milczenia i zapomnienia. O autorze przedwojennych znakomitych powieści Nagan i W polu nie wolno było nawet wspomnieć. Dopiero pod koniec okresu stalinowskiego pomógł pisarzowi‚ znajdującemu się w tragicznej sytuacji finansowej‚ Bolesław Piasecki, który zaprosił Rembeka do współpracy z Instytutem Wydawniczym PAX. Zepchnięty na margines życia literackiego po 1956 roku przez krótki okres czasu publikował w Kierunkach. W 1956 r. ukazały się trzy mikropowieści opowiadające o czasach powstania styczniowego - Ballada o wzgardliwym wisielcu i Dwie gawędy styczniowe, na kanwie których Juliusz Machulski nakręcił znakomity film Szwadron.
    Stanisław Rembek zmarł 21 marca 1985 roku w Warszawie.
    Rodzina Rembeków związane była silnie z Piotrkowem. Chcielibyśmy zaprezentować dokumenty znajdujące się w zasobie naszego Archiwum przedstawiające genealogie tej zasłużonej rodziny. Na wystawie zamieściliśmy wpisy do ksiąg ludności stałej Piotrkowa oraz pojedyncze dokumenty odnoszące się bezpośrednio do osoby wielkiego pisarza - rejestr poborowych, katalog ocen z Gimnazjum im. Bolesława Chrobrego w Piotrkowie a także  kilka fotografii, w tym zdjęcie wykonane w 1971 r. w Domu Literatów w Pustych Łąkach.

    
Odpis aktu urodzenia
Józefata Rembeka,
APPT, AmP, sygn. U/1801.
 
Odpisa aktu slubu
Józefata Rembeka,
APPT, AmP, sygn. U/1801.
 
Gimnazjum im. B. Chrobrego
w Piotrkowie, katalog ocen
1918/1919, I LOPT, sygn. 66.
   
Gimnazjum im. B. Chrobrego
w Piotrkowie, katalog ocen
1918/1919, I LOPT, sygn. 66.
   
Rejestr poborowych
rocznika 1901,
SPP, sygn. 808.
    
Rejestr poborowych
rocznika 1901,
SPP, sygn. 808.
< Poprzedni   Następny >