strzałka w prawoStart arrow Wystawy on-line arrow Nim Tomaszów został miastem... 06-12-2019  
obrazek nagłówkowy
StartAktualnościHistoriaZasób archiwum Wystawy on-line

bip

logo 90 lat archiwum w piotrkowie
90 lat Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim

zasoby
Piotrków
Tomaszów

archiwa rodzinne

facebook

Inicjatywa Obywatel

Nim Tomaszów został miastem... Drukuj E-mail
    W lipcu 2010 roku miasto Tomaszów Mazowiecki obchodziło 180 rocznice nadania praw miejskich. W związku z tym na przestrzeni kilku miesięcy instytucje oświaty i kultury przygotowały szereg imprez poświęconych wyniesieniu osady fabrycznej Tomaszów do rangi miejskiej w dniu 6 lipca 1830 roku. Niniejsza wystawa, wpisana w lokalne obchody rocznicowe, ma na celu ukazanie przedmiejskiej historii Tomaszowa poprzez pryzmat źródeł historycznych, pochodzących z zasobu Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim – Oddziału w Tomaszowie Mazowieckim.
     Tomaszów Mazowiecki – zwany w XIX wieku Rawskim, rzadziej Piotrkowskim, Brzezińskim, czy tez Fabrycznym – powstał jako niewielka osada górniczo-hutnicza w 1788 roku na pograniczu historycznych krain: Ziemi Łęczyckiej, Mazowsza i Małopolski. Powstanie osady w u schyłku I Rzeczypospolitej wiąże się z działalnością przedstawicieli rodu Ostrowskich herbu Rawicz. Tomasz Ostrowski nabył w 1786 dobra Ujazd. Odkrycie na ich terenie złóż rudy żelaza, poskutkowało wybudowaniem w roku 1788 wielkiego pieca. Powstanie nowego ośrodka metalurgicznego zaowocowało osadnictwem rzemieślników wraz z rodzinami w jego bezpośrednim sąsiedztwie. Większość nowoprzybyłych pochodziła z  terenów Zagłębia Staropolskiego i Śląska. Powstałej osadzie nadano nazwę pochodzącą od imienia właściciela – Tomaszów. W granicach nowej osady znalazły się miedzy innymi tereny wsi Starzyce.
    O ile przemysł metalurgiczny doprowadził do założenia osady, głównym czynnikiem warunkującym rozwój Tomaszowa stała się branża włókiennicza. W związku z wyczerpaniem się złóż rudy, syn założyciela, Antoni hr. Ostrowski podjął decyzję o zmianie profilu gospodarczego miejscowości. W efekcie powstało zapotrzebowania na specjalistów sukiennictwa. Kolejna fala osadników pochodziła z Niemiec a także z pobliskiej Łodzi. Rozwój demograficznym spowodował, że na przełomie lat 20. i 30. XIX wieku młoda osada poszczycić się mogła populacją rzędu 3.000 mieszkańców.
    W okresie Księstwa Warszawskiego Tomaszów znalazł się w granicach powiatu brzezińskiego w departamencie warszawskim. Po utworzeniu Królestwa Polskiego wchodził w skład powiatu brzezińskiego, obwodu rawskiego w województwie mazowieckim.


            
Znaczniki i próbki wyrobów żelaznych
z Tomaszowa, 1822 r.
          
Regulacja opłaty stemplowej, 1821 r.
   
Deklaracje w sprawie tomaszowskiego
przemysłu, 1827 r.
 
Deklaracje w sprawie tomaszowskiego
przemysłu, 1827 r.
          
Samorząd włókienniczy - wybór
faktorów, 1828 r.
          
Import zagranicznej przędzy, 1826 r.

            
Transport surowców przemysłowych,
1825 r.
           
Transport surowców przemysłowych,
1825 r.
           
Znaki firmowe - wykaz szyldów,
1828 r.
 
Wykaz fabryk żelaznych z terenu
gminy Ujazd, 1829 r.
 
Realności propinacyjne - monopol
alkoholowy, 1824 r.
            
Kontrakty przemysłowe, 1826 r.
          
Kontrakty przemysłowe, 1826 r.


          
Zdrowotność osady - śledztwo
w sprawie sprzedaży mięsa
z chorych baranów, 1828 r.
          
Zdrowotność osady - śledztwo
w sprawie sprzedaży mięsa
z chorych baranów, 1828 r.
         
Zdrowotność osady - śledztwo
w sprawie sprzedaży mięsa
z chorych baranów, 1828 r.
           
Zdrowotność osady - śledztwo
w sprawie sprzedaży mięsa
z chorych baranów, 1828 r.
           
Zdrowotność osady - śledztwo
w sprawie sprzedaży mięsa
z chorych baranów, 1828 r.
           
Zdrowotność osady - śledztwo
w sprawie sprzedaży mięsa
z chorych baranów, 1828 r.
 
Wojskowe kariery tomaszowian
- wykaz byłych wojskowych,
lata 20. XIX w.
< Poprzedni   Następny >